Tất cả để có một tiết học online hiệu quả – Phần 1


Khi giảng dạy là công việc có tính chất quyết định và sống còn trong sự nghiệp của mỗi giáo viên thì bạn sẽ hiểu được tầm quan trọng của việc có được những tiết dạy hiệu quả, đặc biệt là các tiết học online mùa dịch Covid-19.

Gần 10 tuần nghỉ học từ khi dịch bệnh Covid-19 đến nay, giáo viên của hầu hết tất cả các cấp từ Tiểu học tới THPT chắc chắn đều gặp những khó khăn, thách thức và cả những thay đổi mạnh mẽ trong sự nghiệp giảng dạy của mình. Chúng tôi và những đồng nghiệp đang công tác tại trường Phổ thông Song ngữ Liên cấp Wellspring cũng không phải ngoại lệ trong sự chuyển dịch thay đổi trong đại dịch này. Tuy nhiên cách mà chúng tôi cùng nhau vượt qua được những khó khăn và thách thức trong thời gian này chính là cơ hội được phát huy những gì chúng tôi đã, đang thực hiện hàng ngày.

Việc học tập và giảng dạy online 100% với thời gian kéo dài vài tháng là một sự kiện chưa từng xảy ra từ trước tới nay khi học sinh phải nghỉ học vì đại dịch Covid-19. Tuy nhiên học tập, làm việc, giảng dạy online cũng như tham gia các cuộc họp trực tuyến và tổ chức nhiều hoạt động giáo dục, dự án qua các hình thức khác nhau tại trường Wellspring thì không phải quá xa lạ. Nếu có khác thì đó là thời gian, cách thức tổ chức, triển khai thực hiện và sự chủ động, quyết tâm, sáng tạo và linh hoạt của tất cả tập thể lãnh đạo và cán bộ giáo viên của nhà trường. 

Qua hơn hai tháng giảng dạy online với học sinh, làm việc trực tuyến với đồng nghiệp và tự chủ động tích cực hỏi hỏi, tìm kiếm, tôi đã đúc rút được một số phương pháp và cách thức giảng dạy để có được một tiết dạy online hiệu quả. 

A – CHUẨN BỊ 

Chiếm 60% sự thành công của tiết dạy online, đây là công tác quan trọng đòi hỏi công sức, trí lực và sức sáng tạo cao nhất của mỗi giáo viên cả tinh thần và vật chất.

I – HIỂU HỌC SINH

Có người sẽ nghĩ: “Học sinh của mình, mình đã hiểu quá rồi”. Điều này chắc chắn đúng nhưng sẽ là chưa đúng trong hoàn cảnh này, đặc biệt khi chúng ta giảng dạy online trong một thời gian dài và tương tác trên màn hình và bằng giọng nói.

  

Trong lớp học (trực tiếp hay online) chúng ta không thể đơn giản chỉ truyền đạt kiến thức, chúng ta cần phải biết điểm mạnh, nhu cầu, sở thích, khả năng và sự phát triển của mỗi học sinh. Mỗi giai đoạn và thời gian của mỗi học sinh đều có những đặc điểm khác nhau của sự phát triển, và nhiệm vụ của chúng ta đó là tìm ra những điều đó. 

Thời gian nghỉ học vừa qua không phải là 1 tháng mà đã là 3 tháng kể từ lúc học sinh bắt đầu được nghỉ tết âm lịch. Thời gian này học sinh chắc chắn sẽ có nhiều thay đổi về thói quen học tập, thể trạng, tâm lý, tinh thần cũng như những ảnh hưởng của gia đình – xã hội hoặc mạng xã hội … Do đó mỗi giáo viên cần tìm hiểu lại, đầy đủ và thật kỹ lưỡng những học sinh của mình, mình đã hiểu quá rồi. 

Và để hiểu học sinh tốt nhất, chúng ta phải tự nhận rằng giáo viên cũng là người học. Khi hiểu học sinh, giáo viên có thể phát triển mối quan hệ tin cậy và tác động trực tiếp, nhanh chóng vào quá trình học tập của học sinh.

II – HIỂU BẢN THÂN 

Nếu được hỏi về việc dạy học online, sẽ có người nghĩ “không khác gì offline, thêm trình chiếu, biểu diễn”. Đúng khi chỉ là học tạm thời và xảy ra trong 1 – 2 tiết dạy. 

Thời gian nghỉ dịch đã hơn 2 tháng và nếu bất cứ 1 giáo viên nào còn có suy nghĩ như trên thì việc dạy học online hay cụ thể hơn để có một tiết dạy online hiệu quả sẽ không đạt được. 

Để có một tiết dạy (online hay offline) được gọi là hiệu quả, một giáo viên cần phải hiểu và nhận thức được mối quan hệ giữa môn học và các phương pháp sư phạm liên quan với nó. Mỗi môn học, lĩnh vực, nội dung đều có những phương pháp, kỹ năng sư phạm khác nhau và đặc thù. Giáo viên cũng cần hiểu được những sai lầm phổ biến của học sinh và các lỗi tiềm ẩn mà học sinh có thể mắc phải để từ đó có thể điều chỉnh và hướng dẫn phù hợp. Bên cạnh đó, để dạy học online tốt, mỗi giáo viên cũng cần có sự quyết tâm học hỏi, tìm hiểu những công cụ, ứng dụng mới, tình yêu nghề và tâm huyết của mình để truyền đạt kiến thức cho học sinh. Học sinh sẽ học tốt khi giáo viên biết sử dụng những công cụ của mình và áp dụng theo phương pháp, kỹ thuật nào sao cho đạt hiệu quả và hấp dẫn nhất. 

Khi dạy học online, tương tác trực tuyến là hình thức hữu hiệu nhất trong thời gian này, chúng ta cần phải trả lời được câu hỏi: Với bộ môn của mình, dạy online và dạy offline khác nhau ở điểm gì? Những khó khăn nào gặp phải khi dạy online? Những công cụ, kỹ thuật, kỹ năng nào mình đã có? Điểm mạnh nào mình có thể phát huy khi dạy học online? Mình đã có đủ tâm huyết, kiên nhẫn và kiên trì để học hỏi, tìm hiểu một công cụ, một ứng dụng CNTT mới để có được hoạt động, trải nghiệm hứng thú và tạo động lực tới học sinh?

Khi trả lời được những câu hỏi đó, chúng ta đã hiểu rất rõ hơn về bản thân mình. Từ đó chúng ta sẽ có những định hướng nhất định cho việc thiết kế những bài giảng online sao cho hiệu quả. Và lúc đó chúng ta chắc chắn cũng sẽ không còn suy nghĩ về việc “dạy online không khác gì offline”.

III – HIỂU THỰC TẾ 

Một yếu tố ảnh hưởng lớn tới việc dạy học online, đó chính là hoàn cảnh thực tế, trong đó xã hội, nhà trường, gia đình học sinh đóng vai trò quyết định.

Giai đoạn đầu tiên của dịch (ngay sau thời gian nghỉ Tết), các cơ quan quản lý giáo dục đã có văn bản chỉ đạo, định hướng chung tuy nhiên những hướng dẫn chi tiết về việc áp dụng việc giảng dạy online cũng như việc công nhận kết quả dạy học online chưa được cụ thể và sâu sát. Điều này làm cho các cơ sở giáo dục, đặc biệt là các cơ sở giáo dục công lập, gặp khó khăn trong việc triển khai và thực hiện các kế hoạch dạy học online. Tuy nhiên, các trường tư thục, song ngữ, quốc tế và một số trường ngoài công lập đã rất chủ động đưa ra các kế hoạch triển khai và thực hiện việc học tập online ngay từ tuần đầu tiên khi học sinh nghỉ dịch. Nếu bạn là một giáo viên thuộc hệ thống trường ngoài công lập mà tôi đề cập ở trên thì bạn thật may mắn vì có những điều kiện thuận lợi cho việc dạy học online. Bạn được là một nhân tố trong quá trình vận hành và đổi mới của nhà trường.

Trong quá trình giáo dục học sinh, một trong những mắt xích quan trọng tạo nên sự kết nối đồng bộ giữa gia đình, nhà trường, xã hội chính là các bậc phụ huynh học sinh. Trong thời gian nghỉ dịch này, để việc dạy học online đạt hiệu quả tốt nhất rất cần sự thấu hiểu và hợp tác của mỗi phụ huynh. Từ những đồng cảm, thấu hiểu trước những khó khăn của mỗi giáo viên trong quá trình dạy học, duy trì nề nếp, chuyên cần của các con tới việc hợp tác cùng giáo viên khi tổ chức thực hiện các hoạt động dạy học online tại nhà (trang bị máy tính, bố trí không gian học tập, …). Đó là sự thấu hiểu và hợp tác với nhà trường trong những quyết định, chính sách quan trọng ngay khi chưa có nhiều hướng dẫn chi tiết cụ thể về việc giảng dạy online từ các cấp quản lý giáo dục. Sự thấu hiểu của phụ huynh trong thời gian này chính là việc cùng trao đổi, chia sẻ về sự cần thiết của việc duy trì tinh thần, thái độ học tập cùng các con trong mùa dịch. 

Khi phụ huynh đã thấu hiểu với hoàn cảnh thực tế, hợp tác chặt chẽ với thầy cô và nhà trường thì chúng ta không chỉ có nhiều tiết dạy online hiệu quả mà cả quá trình giảng dạy học tập của thầy và trò trong thời gian này sẽ đạt kết quả tốt nhất. 

 


Cô Hoàng Thị Minh – Hiệu phó trường THPT Wellspring.