Trong thời đại số, khi thanh thiếu niên Việt Nam ngày càng gắn bó với Internet, việc đảm bảo an toàn mạng trở thành nhu cầu tự thân, không chỉ cho cá nhân mà còn cho cả cộng đồng. Việc duy trì an toàn trên môi trường mạng không thể thực hiện đơn lẻ mà đòi hỏi sự hội nhập quốc tế, đặc biệt là tham gia vào Công ước Hà Nội – văn bản pháp lý quốc tế đầu tiên về phòng chống tội phạm mạng.

Từ “lỗi vô tình” đến quyền sửa sai có trách nhiệm

Vụ trưởng Trần Văn Đạt dẫn chứng trực quan bằng câu hỏi của em Gia Bảo, học sinh lớp 11ADN2, Trường Wellspring “nếu em vô tình chia sẻ thông tin sai lệch hoặc đăng nội dung vi phạm bản quyền, em sẽ có cơ hội sửa sai có trách nhiệm thay vì bị phán xét hay xử lý cứng nhắc”.

Đây là một thực trạng phổ biến ở học sinh phổ thông. Vụ trưởng nhấn mạnh: để được sửa sai, các em cần hiểu biết về an toàn mạng, nhận thức quyền và nghĩa vụ của mình. Đây không chỉ là bài học về pháp lý, mà còn là bài học về trách nhiệm công dân số.

Quy tắc ứng xử trên mạng trong nhà trường, theo Vụ trưởng, phải được xây dựng một cách minh bạch, rõ ràng. Học sinh cần nắm bắt những việc được làm và không được làm, đồng thời được trang bị kiến thức về các quy định về an toàn mạng. Khi có hiểu biết này, học sinh mới có khả năng tự bảo vệ bản thân, tránh rủi ro, và đồng thời tham gia vào cộng đồng mạng một cách văn minh, có trách nhiệm.

Ba chủ thể giáo dục – gia đình, nhà trường, xã hội

Một trong những điểm nhấn quan trọng trong góc nhìn của Vụ trưởng Vụ Giáo dục Chính trị và Công tác học sinh, sinh viên, Bộ Giáo dục và Đào tạo - Trần Văn Đạt là quá trình giáo dục phổ thông cần sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình – nhà trường – xã hội. Việc xây dựng quy tắc ứng xử trên mạng không chỉ là trách nhiệm của giáo viên hay nhà trường, mà còn cần sự tham gia của phụ huynh. Khi ba chủ thể này cùng tham gia, học sinh sẽ được hình thành thói quen an toàn từ nhiều góc độ: trong môi trường gia đình, qua giáo dục chính khóa và qua các hoạt động xã hội bổ trợ.

Nhà trường, theo Vụ trưởng Trần Văn Đạt, giữ vai trò trung tâm trong hệ thống giáo dục quốc dân. Không chỉ dạy kiến thức, nhà trường còn là nơi lan tỏa các giá trị pháp lý, chuẩn mực quốc tế, trong đó có các cam kết của Việt Nam khi tham gia Công ước Hà Nội. Những chuẩn mực này, khi được triển khai hiệu quả, sẽ giúp học sinh nhận thức rõ hơn về trách nhiệm cá nhân và quyền lợi công dân số, đồng thời nâng cao khả năng hội nhập trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Vai trò đặc biệt của các trường song ngữ tại Việt Nam

Trong bối cảnh này, các trường song ngữ như trường song ngữ Wellspring được đánh giá có nhiều lợi thế khi triển khai các hoạt động gắn với Công ước Hà Nội. Theo Vụ trưởng Trần Văn Đạt, lợi thế đầu tiên là đội ngũ giáo viên: khả năng sử dụng ngoại ngữ thành thạo giúp việc tiếp cận, giảng dạy các nội dung pháp lý quốc tế, quy định về an toàn mạng và văn hóa số trở nên thuận lợi. Lợi thế thứ hai liên quan đến cơ sở hạ tầng và công nghệ thông tin, vốn là nền tảng quan trọng để triển khai các hoạt động giáo dục an toàn mạng hiệu quả.

Nhờ những lợi thế này, các trường song ngữ không chỉ đảm bảo chất lượng giáo dục phổ thông mà còn tạo môi trường thuận lợi để học sinh thực hành và trải nghiệm các quy tắc an toàn mạng, từ đó hình thành thói quen ứng xử văn minh, trách nhiệm và có khả năng hội nhập quốc tế.

Trách nhiệm – giá trị cốt lõi của Công ước Hà Nội

Vụ trưởng Vụ Giáo dục Chính trị và Công tác học sinh, sinh viên, Bộ Giáo dục và Đào tạo - Trần Văn Đạt nhấn mạnh từ khóa quan trọng: trách nhiệm. Khi Việt Nam trở thành thành viên của Công ước Hà Nội, đất nước không chỉ nhận các quyền lợi nhất định mà còn phải thực hiện những nghĩa vụ quốc tế quan trọng. Điều này bao gồm: hình sự hóa các hành vi nguy hiểm trên mạng, hợp tác quốc tế trong phòng chống tội phạm mạng, phòng ngừa rủi ro và thực hiện các giải pháp mà Công ước đề ra.

Trong giáo dục phổ thông, trách nhiệm này được cụ thể hóa qua việc xây dựng quy tắc ứng xử, hướng dẫn học sinh biết đâu là hành vi đúng – sai, quyền và nghĩa vụ của mình trên môi trường mạng. “Trách nhiệm là tiêu chí hàng đầu để thực hiện tốt Công ước trên địa bàn Việt Nam”, Vụ trưởng Trần Văn Đạt nhấn mạnh. Đây không chỉ là trách nhiệm của mỗi cá nhân, mà còn là trách nhiệm của nhà trường, gia đình và xã hội.

Vụ trưởng cũng khẳng định, mối quan hệ chặt chẽ giữa an toàn và hội nhập quốc tế: muốn bảo đảm an toàn trên môi trường số, học sinh và cộng đồng phải được trang bị kiến thức, hiểu biết và kỹ năng để tham gia mạng Internet một cách an toàn, đồng thời nắm vững các chuẩn mực quốc tế. Công ước Hà Nội, theo ông, là công cụ quan trọng để Việt Nam thực hiện điều này, vừa bảo vệ công dân, vừa góp phần xây dựng môi trường mạng lành mạnh trên bình diện toàn cầu.

Điều đáng chú ý, giáo dục phổ thông không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn là nơi hình thành văn hóa trách nhiệm, rèn luyện kỹ năng tự bảo vệ và thực hiện quyền công dân số. Khi học sinh được tham gia xây dựng quy tắc ứng xử, được thảo luận về quyền và nghĩa vụ, các em sẽ hiểu sâu sắc hơn về giá trị của an toàn mạng và tầm quan trọng của hội nhập quốc tế.

Qua góc nhìn của Vụ trưởng Vụ Giáo dục Chính trị và Công tác học sinh, sinh viên, Bộ Giáo dục và Đào tạo - Trần Văn Đạt, có thể thấy rằng Công ước Hà Nội không chỉ là một văn bản pháp lý, mà còn là cơ sở để giáo dục thế hệ trẻ về an toàn – hội nhập. Trách nhiệm, quyền lợi và cơ hội sửa sai là những giá trị cốt lõi mà học sinh cần thấm nhuần. Nhà trường, gia đình và xã hội cần phối hợp chặt chẽ, đặc biệt là những cơ sở giáo dục song ngữ có lợi thế về ngôn ngữ và công nghệ, để triển khai hiệu quả các quy định này.

Như Vụ trưởng nhấn mạnh, thực hiện an toàn mạng không thể tách rời hội nhập quốc tế. Khi học sinh hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ, và được trang bị kiến thức pháp lý quốc tế, các em sẽ vừa được bảo vệ vừa trở thành những công dân số có trách nhiệm, sẵn sàng hội nhập và tham gia cộng đồng mạng toàn cầu một cách văn minh. Công ước Hà Nội, trong bối cảnh giáo dục phổ thông, trở thành cầu nối để Việt Nam vừa bảo vệ thế hệ trẻ, vừa thể hiện trách nhiệm quốc tế, mở ra cơ hội cho sự phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.

Cyber Peace 2025 - Beyond the Hanoi Convention là sự kiện tiếp nối Công ước Hà Nội 2025 – một mốc ngoại giao quan trọng của Việt Nam về bảo vệ trẻ em trên không gian mạng nhằm thúc đẩy vai trò học sinh như Sứ giả số, chủ động đối thoại, lên tiếng và kiến tạo giải pháp cho một không gian mạng an toàn và nhân văn.

Sự kiện Cyber Peace 2025 do Hệ thống Trường Phổ thông Liên cấp Song ngữ Quốc tế Wellspring phối hợp cùng Bộ Công an - Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05, Bộ Công an),  diễn ra vào 15/11/2025 có sự tham gia của các Bộ, Ban ngành và tổ chức quốc tế, Liên hợp quốc: Bộ Ngoại giao, Bộ Công an, Bộ Giáo dục & Đào tạo, Bộ Khoa học & Công nghệ, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ, Liên minh Niềm Tin Số, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia Việt Nam, UNICEF Việt Nam, IOGT Việt Nam, … cùng đại diện từ hơn 45 trường học, Hoa hậu Việt Nam và các KOLs. 

Qua các hoạt động được thiết kế chuyên sâu như: Debate Showcase, Hội nghị mô phỏng Liên hợp quốc (WISMUN 2025), Diễn đàn Đối thoại mở với các đại diện cấp cao - Học sinh trở thành trung tâm của an toàn số, cất tiếng nói của chính mình, tranh biện tích cực và bảo vệ quan điểm, hợp tác để hình thành giải pháp chung, dám hành động vì lợi ích của cộng đồng và nhân loại.

Diễn đàn tương tác “Đối thoại không biên giới” với sự tham gia của Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Vinh – Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam cùng các khách mời: Ông Bùi Thế Giang – Phó Trưởng Phái đoàn Việt Nam tại Liên Hợp Quốc (Giai đoạn 2007–2012); Ông Trần Văn Đạt - Vụ Trưởng Vụ giáo dục chính trị và Công tác học sinh sinh viên (Bộ Giáo dục & Đào tạo); Ông Nguyễn Hữu Phú – Phó Vụ trưởng Vụ Luật Pháp và Điều Ước quốc tế (Bộ Ngoại giao); Tiến sĩ Nguyễn Vĩnh Sơn - Tổng Hiệu trưởng Trường Wellspring Hanoi.