Trong bối cảnh trẻ em ngày nay lớn lên cùng hai không gian song song – thế giới thực và thế giới mạng, câu chuyện bảo vệ và đồng hành để các em trưởng thành an toàn trở thành yêu cầu cấp thiết. Lợi ích của công nghệ mở ra chân trời mới cho học tập và sáng tạo, song đi kèm là vô vàn rủi ro tiềm ẩn.

Làm thế nào để học sinh được “trao quyền” phát triển năng lực số mà vẫn được bảo vệ đúng mức? Làm sao để nhà trường, gia đình và xã hội trở thành vòng tay vững chắc trong hành trình số hóa của trẻ? Những trăn trở ấy được Tiến sĩ Nguyễn Vĩnh Sơn, Tổng Hiệu trưởng Trường Wellspring Hanoi chia sẻ với nhiều góc nhìn sâu sắc, giàu tính thực tiễn.

Hai thế giới song song và thách thức của giáo dục hiện đại

Với gần 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực giáo dục trong và ngoài nước, Tiến sĩ Nguyễn Vĩnh Sơn nhận định sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ đã hình thành cho trẻ em một “thực tại kép”: các em vừa sống trong môi trường học đường, vừa tương tác mỗi ngày trong không gian số.

Thế giới mạng mang lại nhiều lợi thế vượt trội: trẻ có thể tiếp cận tri thức hiện đại, kết nối rộng mở, chia sẻ và khám phá vô số lĩnh vực mới. Không gian ấy, nếu được định hướng đúng, là môi trường đầy tiềm năng giúp học sinh phát triển tư duy phản biện, năng lực công dân toàn cầu và sự tự tin hội nhập – những giá trị mà hệ thống trường PTLC Song ngữ Quốc tế Wellspring theo đuổi.

Nhưng song hành với mặt tích cực là những nguy cơ không thể xem nhẹ: lừa đảo trực tuyến, bắt nạt mạng, xâm hại thông tin cá nhân, nội dung độc hại, thậm chí nguy cơ bị dụ dỗ hoặc sa vào cạm bẫy tâm lý. “Tất cả chúng ta đều có thể trở thành mục tiêu của các rủi ro ấy, chứ không chỉ riêng trẻ em”, Tiến sĩ Vĩnh Sơn nhấn mạnh.

Từ thực tế đó, ông đặt ra câu hỏi cốt lõi: Chúng ta có thể giúp trẻ em phát huy tối đa năng lực trong môi trường số mà không đánh mất sự an toàn và cân bằng trong cuộc sống?

“Trao quyền” – để học sinh chủ động phát triển

Theo Tiến sĩ Nguyễn Vĩnh Sơn, quan niệm “bảo vệ trẻ em trên mạng” không chỉ là siết chặt quản lý hay ngăn cấm, mà quan trọng hơn chính là trao quyền đúng cách. Trẻ phải được tạo điều kiện thể hiện năng lực, tận dụng công nghệ để học tập và khám phá thế giới.

“Trao quyền là giúp các em tự tin sử dụng thế mạnh, tài năng của mình trong không gian mạng. Khi hiểu rõ giá trị bản thân, trẻ sẽ biết cách lựa chọn hành vi phù hợp”, ông nói.

Việc trao quyền, theo ông, phải đi đồng hành với việc tạo ra “sân chơi an toàn”, nơi trẻ cảm thấy thân thuộc, được kết nối với cha mẹ và tự do chia sẻ mà không phải chịu áp lực cạnh tranh hay so sánh. Khi gia đình là không gian ấm áp nhất, trẻ sẽ ít bị cuốn vào những nền tảng dễ gây nghiện như TikTok hay các nội dung độc hại khác.

Giống như những gì sự kiện Cyber Peace 2025 đang diễn ra tại Wellspring ngày hôm nay. Qua các hoạt động được thiết kế chuyên sâu như: Debate Showcase, Hội nghị mô phỏng Liên hợp quốc (WISMUN 2025), Diễn đàn Đối thoại mở với các đại diện cấp cao - Học sinh trở thành trung tâm của an toàn số, cất tiếng nói của chính mình, tranh biện tích cực và bảo vệ quan điểm, hợp tác để hình thành giải pháp chung, dám hành động vì lợi ích của cộng đồng và nhân loại.

Ba lớp “lá chắn” bảo vệ trẻ em trước rủi ro số

Từ kinh nghiệm quan sát và làm việc nhiều năm với học sinh, Tiến sĩ Vĩnh Sơn đề xuất mô hình ba lớp bảo vệ:

• Lớp thứ nhất – Kỹ thuật và công cụ hỗ trợ
  Đây là lớp bảo vệ đầu tiên, gồm các ứng dụng lọc nội dung, phần mềm giám sát, các chính sách kỹ thuật mà phụ huynh và nhà trường có thể áp dụng. Tuy không phải là giải pháp triệt để, lớp kỹ thuật giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ trẻ tiếp xúc với nội dung tiêu cực ngay từ gốc.

• Lớp thứ hai – Kiến thức và kỹ năng
  Đây là lớp bảo vệ quan trọng nhất về mặt lâu dài. Trẻ cần được giáo dục kỹ năng số, kỹ năng tự bảo vệ, kỹ năng nhận diện thông tin sai lệch. Ông chia sẻ: “Nhiều học sinh có thể vượt rào kỹ thuật một cách thành thạo, nhưng lại không biết cách dừng lại, không biết chia sẻ khi gặp tình huống khó khăn.” Một đứa trẻ làm chủ công nghệ phải là đứa trẻ biết tự dừng, tự xem xét hậu quả và biết tìm đến người lớn khi cần hỗ trợ.

• Lớp thứ ba – Vòng tay kết nối của gia đình và nhà trường
  Đây là lớp bảo vệ mềm nhưng có sức mạnh bền vững nhất. Vòng tay ấy là sự lắng nghe, thấu hiểu, hỗ trợ và tin tưởng. “Trẻ có thể có hàng triệu kết nối trên mạng nhưng lại thiếu kết nối với chính mình và gia đình”, ông nói. Khi trẻ có nơi để tâm sự, được tiếp nhận với sự cảm thông, những nguy cơ trên mạng sẽ giảm đáng kể.
   

Nuôi dưỡng niềm tin – Gốc rễ của sự trưởng thành

Một trong những trăn trở lớn của Tiến sĩ Nguyễn Vĩnh Sơn là nhiều học sinh hiện nay thiếu niềm tin vào bản thân. Có em mất niềm tin vào gia đình, có em cảm thấy khó chia sẻ với thầy cô. Khi niềm tin lung lay, trẻ dễ bị tác động bởi các luồng thông tin tiêu cực trên mạng, dễ rơi vào cảm giác cô đơn và bối rối.

Người làm giáo dục, theo ông, phải nhìn thấy điểm tốt dù nhỏ nhất ở mỗi học sinh. “Không có đứa trẻ nào xấu. Dù một em chỉ có 5% tốt thì cũng phải tìm ra 5% ấy để bồi đắp”, ông chia sẻ.
Niềm tin khi được trao đúng cách trở thành động lực giúp trẻ tự tin hơn, trách nhiệm hơn và biết trân trọng giá trị của bản thân trong đời sống số.

Nhắc đến Công ước Hà Nội về bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng sự kiện có sự tham gia của 71 quốc gia, Tiến sĩ Nguyễn Vĩnh Sơn cho rằng đây là minh chứng cho trách nhiệm chung của cộng đồng quốc tế đối với an toàn số của trẻ em.

Tuy nhiên, theo ông, điều quan trọng nhất là việc đưa tinh thần của công ước vào từng lớp học, từng bài giảng. Giáo viên phải là người khơi mở nhận thức, giúp học sinh hiểu về bản thân, về giá trị thông tin và sự vận hành của xã hội số.

“Chúng ta không chỉ dạy công nghệ. Chúng ta phải dạy trẻ hiểu về giá trị của thông tin, hiểu ai tạo ra nó, sử dụng nó ra sao và tác động của nó đối với cuộc sống”, ông nói.

Ông cũng nhấn mạnh điểm tự hào của giáo dục Việt Nam: sự gắn kết chặt chẽ giữa gia đình và nhà trường. Chính giá trị văn hoá này góp phần giúp Việt Nam trở thành nơi khởi xướng Công ước Hà Nội.

Giải đáp lo lắng của phụ huynh về việc công nghệ khiến việc học trở nên áp lực, Tiến sĩ Vĩnh Sơn cho rằng vấn đề không nằm ở kiến thức mà nằm ở cách người thầy truyền tải.

Một bài học sẽ trở nên hấp dẫn khi giáo viên lồng ghép câu chuyện thật, trải nghiệm thật và truyền đạt bằng cảm xúc thật. “Chúng ta phải đưa chính câu chuyện của mình vào bài giảng để truyền cảm hứng. Khi tìm thấy ý nghĩa, trẻ sẽ tự học bằng niềm vui”, ông nhấn mạnh.

Kết lại bài chia sẻ, Tiến sĩ Nguyễn Vĩnh Sơn khẳng định: bảo vệ trẻ em trong môi trường số không phải là nhiệm vụ của riêng gia đình hay nhà trường, mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội.

“Chúng ta có thể tạo ra một không gian mạng an toàn, thân thiện và đầy cơ hội. Mỗi vòng tay mở rộng, mỗi sự thấu hiểu và mỗi hành động nhỏ đều góp sức vào một tương lai tốt đẹp hơn cho trẻ em Việt Nam”, ông bày tỏ.
 

Cyber Peace 2025 - Beyond the Hanoi Convention là sự kiện tiếp nối Công ước Hà Nội 2025 – một mốc ngoại giao quan trọng của Việt Nam về bảo vệ trẻ em trên không gian mạng nhằm thúc đẩy vai trò học sinh như Sứ giả số, chủ động đối thoại, lên tiếng và kiến tạo giải pháp cho một không gian mạng an toàn và nhân văn.

Sự kiện Cyber Peace 2025 do Hệ thống Trường Phổ thông Liên cấp Song ngữ Quốc tế Wellspring phối hợp cùng Bộ Công an - Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05, Bộ Công an),  diễn ra vào 15/11/2025 có sự tham gia của các Bộ, Ban ngành và tổ chức quốc tế, Liên hợp quốc: Bộ Ngoại giao, Bộ Công an, Bộ Giáo dục & Đào tạo, Bộ Khoa học & Công nghệ, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ, Liên minh Niềm Tin Số, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia Việt Nam, UNICEF Việt Nam, IOGT Việt Nam, … cùng đại diện từ hơn 45 trường học, Hoa hậu Việt Nam và các KOLs. 

Qua các hoạt động được thiết kế chuyên sâu như: Debate Showcase, Hội nghị mô phỏng Liên hợp quốc (WISMUN 2025), Diễn đàn Đối thoại mở với các đại diện cấp cao - Học sinh trở thành trung tâm của an toàn số, cất tiếng nói của chính mình, tranh biện tích cực và bảo vệ quan điểm, hợp tác để hình thành giải pháp chung, dám hành động vì lợi ích của cộng đồng và nhân loại.

Diễn đàn tương tác “Đối thoại không biên giới” với sự tham gia của Giáo sư, Tiến sĩ Lê Anh Vinh – Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam cùng các khách mời: Ông Bùi Thế Giang – Phó Trưởng Phái đoàn Việt Nam tại Liên Hợp Quốc (Giai đoạn 2007–2012); Ông Trần Văn Đạt - Vụ Trưởng Vụ giáo dục chính trị và Công tác học sinh sinh viên (Bộ Giáo dục & Đào tạo); Ông Nguyễn Hữu Phú – Phó Vụ trưởng Vụ Luật Pháp và Điều Ước quốc tế (Bộ Ngoại giao); Tiến sĩ Nguyễn Vĩnh Sơn - Tổng Hiệu trưởng Trường Wellspring Hanoi.