Luật Trí tuệ nhân tạo - Bước tiến chiến lược của Việt Nam trong kỷ nguyên AI

Tiến sĩ Hồ Đức Thắng hiện là Viện trưởng Viện Công nghệ số và Chuyển đổi số quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ là đơn vị đầu mối nghiên cứu chiến lược, tư vấn chính sách và triển khai các nhiệm vụ quan trọng về dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và hạ tầng chuyển đổi số cho Chính phủ Việt Nam.

Tiến sĩ Hồ Đức Thắng là chuyên gia hàng đầu về AI và công nghệ số trong khu vực công, có kinh nghiệm trong hoạch định chính sách, xây dựng chiến lược và phát triển các nền tảng công nghệ lõi. TS. Hồ Đức Thắng đã tham gia và chủ trì nhiều đề án quan trọng như: Chiến lược phát triển Trí tuệ nhân tạo Quốc gia, Dự thảo Luật Trí tuệ nhân tạo - đạo luật có thể đưa Việt Nam trở thành một trong bốn quốc gia trên thế giới có luật riêng về AI, Khung chính sách về dữ liệu, nền tảng số, phát triển nhân lực chất lượng cao.

Phát biểu tại Cyber Day 2025, TS. Hồ Đức Thắng nhấn mạnh rằng Bộ KH&CN đang được giao nhiệm vụ xây dựng Luật Trí tuệ nhân tạo, một dấu mốc quan trọng chỉ mới hiện diện ở EU, Hàn Quốc và Nhật Bản. Nếu ban hành trong kỳ họp tới, Việt Nam sẽ là quốc gia thứ tư có luật riêng về AI - điều cho thấy mức độ nghiêm túc và chủ động của Việt Nam đối với công nghệ này.

Theo ông, AI không còn là công nghệ mang tính lựa chọn mà đã trở thành nền tảng bắt buộc của xã hội hiện đại. Sự bùng nổ của GPT là minh chứng: Internet cần 15 năm để đạt 100 triệu người dùng, Facebook cần 7 năm, trong khi GPT chỉ cần 1 tháng. Tại Việt Nam có tới 80% doanh nghiệp đã ứng dụng AI, tại các cơ quan nhà nước, nhiều đơn vị có trên 50% cán bộ sử dụng AI hàng ngày.

“Chúng ta không còn sự lựa chọn nào nữa, AI là công nghệ sẽ sống cùng chúng ta”, ông khẳng định.

Ông cũng phân tích một thực tế đáng lo ngại: nhiều người trưởng thành, đặc biệt là những người lớn tuổi nhóm được giáo dục theo nguyên tắc “mắt thấy tai nghe” – lại là nhóm dễ bị tổn thương nhất trước AI vì công nghệ có thể tạo ra hình ảnh, âm thanh, danh tính hoàn toàn giả nhưng giống thật tuyệt đối. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách về giáo dục nhận thức mới.

Chính vì vậy, việc xây dựng Luật AI là cần thiết để định hình nguyên tắc ứng xử, giảm thiểu rủi ro và phát huy mặt tích cực của công nghệ. Khác với các công nghệ trước đây, AI biến đổi quá nhanh, buộc chính sách phải linh hoạt và cho phép “thử – sai – sửa nhanh” thay vì khuôn cứng.

Giáo dục AI từ sớm: Trang bị năng lực sống cho trẻ em trong môi trường số

Về giáo dục, TS. Hồ Đức Thắng đưa ra một thông điệp mạnh mẽ: AI phải được phổ cập toàn dân, phổ cập toàn diện và bắt đầu từ bậc học sớm nhất. Việt Nam cần chấp nhận một thực tế rằng đây là giai đoạn “chưa từng tồn tại”, nên giáo dục AI phải liên tục điều chỉnh và được thử nghiệm.

Trẻ em ngày nay sinh ra trong thế giới nơi AI hiện diện khắp nơi, cá nhân hóa trải nghiệm, theo dõi hành vi và định hướng hành vi. Nếu không được trang bị năng lực nhận diện và kiểm soát, trẻ dễ trở thành đối tượng bị dụ dỗ, lừa đảo, thao túng hoặc bị tấn công bởi các hình thức “bắt cóc online”.

Đồng thời, AI cũng mở ra cơ hội lớn: hỗ trợ học tập, tăng tính sáng tạo, phát triển tư duy. Vì vậy, theo ông Thắng, giáo dục AI phải đảm bảo hai nguyên tắc:

• Thứ nhất, không để trẻ phụ thuộc.
• Thứ hai, dùng AI như công cụ để mở rộng tư duy, chứ không thay thế tư duy.

Ông đánh giá cao Trường giáo dục Song ngữ Wellspring về cách tiếp cận của nhà trường: Ban hành tuyên bố AI quy định rõ học sinh được phép sử dụng AI đến mức độ nào; Giáo viên dùng AI để tiết kiệm thời gian soạn bài và thiết kế hoạt động; Học sinh được hướng dẫn ứng xử với AI, học cách đánh giá thông tin thay vì tin tưởng tuyệt đối; Ngoài ra, sẽ được kiểm tra - đánh giá được thiết kế để học sinh sử dụng năng lực thật, không lệ thuộc AI.

Ông cho rằng cách làm của Trường giáo dục Song ngữ Wellspring phù hợp với định hướng của Bộ KH&CN: đưa AI vào giáo dục nhưng phải có quy tắc, phương pháp, giới hạn và trách nhiệm.

Cyber Day 2025 được tổ chức bởi Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao - Bộ Công an và Hệ thống Trường Phổ thông Liên cấp Song ngữ Quốc tế Wellspring tổ chức nhằm nâng cao nhận thức an toàn số cho trẻ em, phụ huynh và cộng đồng. Trong bối cảnh các hành vi dụ dỗ, thao túng, lừa đảo và “bắt cóc online” gia tăng, sự kiện khẳng định một thông điệp quan trọng:

An toàn mạng không chỉ là công nghệ, mà là hành trình của sự đồng hành giữa Nhà nước - nhà trường - gia đình - xã hội.
Với việc Việt Nam chuẩn bị ban hành Luật AI và đẩy mạnh giáo dục AI từ sớm, những chia sẻ của TS. Hồ Đức Thắng được xem là lời nhắc nhở rằng công nghệ không chờ đợi ai. Nếu không chủ động trang bị năng lực cho trẻ em ngay hôm nay, chúng ta sẽ tụt lại phía sau trong chính môi trường số mà các em đang sống mỗi ngày.
 

CYBER DAY 2025 là hành động thiết thực của Wellspring trong vai trò đơn vị tiên phong Chiến dịch quốc gia "Không một mình - Cùng nhau an toàn trực tuyến". Sự kiện đã thành công trong sứ mệnh kết nối chính sách-nhà trường-cộng đồng, truyền tải mạnh mẽ thông điệp “Tự chủ-An toàn-Nhân văn trên không gian mạng”. Sự kiện khép lại như một lời khẳng định: giữa đại dương số mênh mông, mỗi chúng ta không đơn độc. Ánh sáng của tri thức, sự sẻ chia và trách nhiệm tập thể chính là ngọn hải đăng dẫn lối, giúp mỗi công dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, tìm thấy bến bờ an toàn để vững bước trên hành trình khám phá thế giới số.

Với gần 500 đại biểu tham dự trực tiếp, gần 5000 thành viên cộng đồng WISers tại Hà Nội và TP. HCM tham gia trực tuyến, 25 gian hàng công nghệ, 07 workshop chuyên sâu và 01 phiên tọa đàm kết nối, sự kiện Cyber Day 2025 do Hệ thống Trường Phổ thông Liên cấp Song ngữ Quốc tế Wellspring có sự song hành của Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính, Sở GD&ĐT, UNICEF, các viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ, KOLs và đại diện các trường học trên toàn quốc. Điều này khẳng định vai trò tiên phong của giáo dục ở “tuyến đầu” an ninh mạng quốc gia, Wellspring đại diện cho các trường học không một mình trên hành trình kiến tạo công dân số.

Sự kiện bao gồm các phần tham luận mang đến nhiều góc nhìn đa chiều về công ước Hà Nội, cơ hội và thách thức trên không gian mạng từ các đại diện các Bộ ban ngành, chuyên gia công nghệ như:

• Keynote Speeches 1: An toàn trong thế giới số: Đồng chí Nguyễn Tiến Cường, Trưởng phòng 3 - Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05) - Bộ Công An.
• Keynote Speeches 2: Công dân số chuẩn - Cùng nhau an toàn trực tuyến: Bà Nguyễn Phương Linh - Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển bền vững (MSD).
• Bài chia sẻ và truyền cảm hứng “Công ước Hà Nội: Dấu mốc lịch sử của ngoại giao Việt Nam”: Đại sứ Vũ Quang Minh - Nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao.
• “Tập huấn: Kỹ năng và Quy tắc An toàn số”: TS. Nguyễn Hồng Quân - Giám đốc Trung tâm huấn luyện, Cục An ninh mạng và Phòng chống tội phạm sử dụng Công nghệ cao - Bộ Công An
• PANEL DISCUSSION: Kết nối cùng Công Ước Hà Nội: Từ Cam kết đến Hành động với sự góp mặt của TS. Nguyễn Hồng Quân - Giám đốc Trung tâm huấn luyện, Cục An ninh mạng và Phòng chống tội phạm sử dụng Công nghệ cao, Bộ Công an; Đại sứ Phạm Quang Minh - Nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao; TS. Đỗ Ngọc Minh - Giám đốc Chương trình Tài nguyên giáo dục mở Việt Nam (VOER), đồng sáng lập Khan Academy Vietnam; TS. Hồ Đức Thắng - Viện trưởng Viện Công nghệ số và Chuyển đổi số quốc gia; TS. Nguyễn Vĩnh Sơn - Phó Chủ tịch Hội đồng Hệ thống trường PTLC Song ngữ Quốc tế Wellspring, Tổng Hiệu trường Wellspring Hanoi; Ông Nguyễn Ngọc Quân - Giám Đốc An Toàn Thông Tin - Tập đoàn VNPT.