Chuyến đi thực tế về miền quan họ của học sinh khối 10


Sáng ngày 24/9/2015 trong tiết trời thu nắng nhẹ, dịu mát chúng tôi đã có một chuyến đi học tập thực tế môn Ngữ văn tại đền Đô – Bắc Ninh rất thú vị và nhiều cảm xúc.

Mục đích của chuyến đi mà các thầy cô đặt ra cho chúng tôi khi về thăm vùng đất Kinh Bắc đó là thu thập thêm tư liệu chân thực và sinh động cho bài văn thuyết minh về một di tích lịch sử, một danh lam thắng cảnh. Ngoài ra, khi được gặp gỡ các liền anh liền chị trong những câu hát “Còn duyên”, “Người ơi người ở đừng về” chúng tôi sẽ có dịp đượctìm hiểu sâu hơnvề một trong những không gian diễn xướng nghệ thuật dân gian độc đáo – Dân ca quan họ Bắc Ninh. Nội dung này rất gần gũi với bài học về Ca dao – dân ca mà chúng tôi vừa học.

Lễ dâng hương lên và nghe giới thiệu về di tích đền Đô của học sinh Wellspring-01

Lễ dâng hương lên và nghe giới thiệu về di tích đền Đô của học sinh Wellspring

Tại sân Rồng của đền Đô, chúng tôi đã thành kính làm lễ dâng hương lên 8 vị tiên vương nhà Lý. Thay mặt ban quản lí khu di tích, cô Thùy Dung đã giới thiệu với chúng tôi rất cụ thể chi tiết về quần thể di tích đền Đô. Với giọng nói truyền cảm, phong thái tự tin mỗi câu chuyện, mỗi thông tin mà cô Thùy Dung cung cấp đã khiến chúng tôi vô cùng xúc động và tự hào về một trong những triều đại phát triển hưng thịnh và giữ vững được chính quyền trong suốt hơn 200 năm trong lịch sử phong kiến Việt Nam.

Chuyến đi thực tế về miền quan họ của học sinh khối 10 -02

Ai cũng chăm chú lắng nghe, bạn thì ghi chép, bạn thì quay phim, chụp ảnh, vừa là trang bị kiến thức cho bản thân, vừa là tư liệu để viết bài thu hoạch mà cô giáo đã giao trước đó. Nhất là đối với các bạn học sinh sẽ viết bài thu hoạch “Thuyết minh về di tích lịch sử đền Đô” thì những thông tin của cô Thùy Dung càng trở nên hữu ích.

Sau khi đi tham quan toàn bộ quần thể di tích đền Đô, chúng tôi đã tập trung tại Thủy Đình tọa trên mặt hồ bán nguyệt đối diện với đền chính để nghe các liền anh liền chị trong câu lạc bộ Quan họ xã Đình Bảng – Từ Sơn – Bắc Ninh biểu diễn những làn điệu quan họ quen thuộc. Với tình yêu dân ca quan họ Bắc Ninh hơn 40 năm, bác Lan rất nhiệt tình giới thiệu với chúng tôi về nghệ thuật hát dân ca nói chung và hát quan họ nói riêng.

3

Các liền anh, liền chị rộn ràng trong khúc hát giao duyên

Dân ca quan họ Bắc Ninh là một trong những loại hình nghệ thuật gắn liền với các lễ hội, với không gian văn hóa sinh tồn của cộng đồng làng quê mộc mạc, thân thuộc bên cây đa, bến nước, sân đình. Qua thời gian những làn điệu dân ca đã được trải chuốt và trữ tình hóa nhằm tăng phần phong phú về nội dung cũng như hình thức thể hiện của từng làn điệu. Theo lời bác Lan giới thiệu thì trình tự biểu diễn của một “canh” hát quan họ Bắc Ninh sẽ bao gồm: đầu tiên là bài “Mời trầu” qua sự thể hiện của các liền chị. Với giọng ca mượt mà, đằm thắm, chân tình, từng liền chị mang những miếng trầu têm cánh phượng một cách khéo léo mời những người có tuổi trong làng cũng như các du khách tham dự. Khi hội gần tàn, âm điệu tha thiết của “Người ở đừng về” vang lên như níu chân người ở lại. Những câu hát như thể hiện sự nuối tiếc, như trách thời gian sao trôi quá nhanh, khiến cho những trái tim vừa tìm được sự đồng điệu thì đã tới giờ phút chia tay.

4

Cùng nhau tập hát quan họ

Điều thú vị nhất mà tôi thấy rất thích thú sau khi nghe hát quan họ là phần “học hát dân ca”. Bác Lan cùng với các liền anh, liền chị trong đoàn đã rất nhiệt tình hướng dẫn chúng tôi hát làn điệu quan họ nổi tiếng “Còn duyên”. Đẻ hát được không phải là điều đơn giản nhưng chúng tôi vẫn muốn thử sức và đã thành công. Những tràng vỗ tay ròn rã, những nụ cười tươi rói sau mỗi phần trình diễn của khán giả như tiếp thêm “sức mạnh” khiến chúng tôi say sưa hát và biểu diễn hơn. Dù chưa thật “chuẩn chỉnh” đối với mỗi người hát quan họ phải đáp ứng được những yêu cầu về âm thanh như: rõ ràng, nảy hạt, nhẹ nhàng, mềm mại; từng nốt, từng âm luyến láy trong các làn điệu (được gọi là “vang, rền, nền, nẩy”) nhưng với chúng tôi như vậy đã là một sự thành công.

…và tự tin biểu diễn cùng các liền anh, liền chị

…và tự tin biểu diễn cùng các liền anh, liền chị

Chia tay bác Lan và các liền anh liền chị chúng tôi không khỏi bịn rịn, lưu luyến như trong lời bài hát “Người ơi người ở đừng về”. Chúng tôi đã thực sự hiểu thêm về văn hóa dân gian nói chung, quan họ Kinh Bắc nói riêng có vai trò rất quan trọng, góp phần làm phong phú thêm đời sống tinh thần của người lao động xưa. Điều này lí giải vì sao dân ca quan họ Bắc Ninh đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại cần được bảo tồn và phát triển. Qua chuyến đi rất nhiều cảm xúc, rất nhiều bài học thực tế này mà chúng tôi thêm yêu thích môn Văn hơn, để môn Văn trong nhà trường sẽ không bao giờ “nhàm chán” như một số bạn đã từng nghĩ.

Minh Anh – Lớp 10B1 Trường Trung học