Tinh thần khai phóng tại Wellspring và cuộc thi WiTeach


Giáo dục khai phóng

Giáo dục khai phóng (Liberal Arts Education) là giáo dục nhằm tạo ra con người tự do, hiểu biết bản thân, xã hội, thế giới và có trách nhiệm với cộng đồng. Nói một cách khác giáo dục khai phóng giúp giải phóng các năng lực tiềm tàng của con người, biến các năng lực đó thành sức mạnh, đồng thời giải phóng các tiềm năng của xã hội, để tất cả có thể cùng phát triển một cách tốt nhất và đồng bộ. Mục đích là đào tạo nên những con người biết cách kết hợp hài hòa sự phát triển của cá nhân mình với việc thúc đẩy sự phát triển của xã hội và làm cho xã hội tốt đẹp hơn, công bằng hơn, nhân văn hơn. 

 

Nền tảng của Giáo dục khai phóng chính là tinh thần khai phóng – hướng đến vun đắp và phát triển những giá trị tốt đẹp nhất của con người: Chân – Thiện – Mỹ. Tùy vào mỗi giai đoạn, mỗi cấp độ, con người nhận thức Chân – Thiện – Mỹ khác nhau. Tinh thần khai phóng đã có một giai đoạn phát triển lâu dài, trải qua nhiều giai đoạn. Trong đó, có những bước tiến quan trọng từ giáo dục thói quen/ luật lệ sang giáo dục tri thức/ đức tính. Từ giáo dục tri thức/ đức tính sang giáo dục phương pháp/ quy trình. Từ giáo dục giáo dục phương pháp/ quy trình sang giáo dục năng lực/ giá trị. Và bước tiến quan trọng nhất đó chính là giáo dục tính khai phóng cho chính con người. 

Giai đoạn phát triển giáo dục khai phóng

Tựu chung lại, hiểu một cách đơn giản, tinh thần khai phóng được hiểu là “khai minh” và “giải phóng”. Và để đạt tới việc tự giải phóng cho bản thân mình và giải phóng cho người khác, con người phải được khai minh. Khai minh có nghĩa là khả năng sử dụng trí tuệ của mình một cách độc lập. Và muốn có thể độc lập sử dụng trí tuệ của mình thì phải có hai điều: tri thức và sự dũng cảm. Một cá nhân có tri thức mà không có can đảm sử dụng những tri thức đó thì cũng chưa đạt tới tình trạng khai minh. 

Mô hình giáo dục khai phóng trong đó vai trò của các thành phần tham gia vào quá trình giáo dục có thể hoán đổi lẫn nhau: giáo viên và học sinh đều có thể đóng vai trò nhà giáo dục, hai bên giáo dục lẫn nhau qua quá trình dạy và học. “Đối thoại” trở thành phương thức dạy học chủ yếu của giáo dục khai phóng. Học sinh không tiếp nhận một cách thụ động, mà chủ động “đối thoại” với giáo viên. Và phương pháp này giúp cho các năng lực của học sinh được khai phóng. Ở Việt Nam, mô hình giáo dục khai phóng không được biết đến trực tiếp mà thông qua các mô hình giáo dục học hỏi từ các nước khác, đặc biệt là Hoa Kỳ. Tuy nhiên, trong quá trình áp dụng, do có nhiều rào cản và khác biệt nên cần phải sử dụng hết sức linh hoạt, tránh sự dập khuôn máy móc có thể dẫn tới thất bại. 

Wellspring và sự lựa chọn tinh thần giáo dục khai phóng 

Giữa rất nhiều sự lựa chọn về triết lý giáo dục, tinh thần giáo dục khai phóng là lựa chọn đầu tiên và đặc biệt được trở thành ưu tiên hàng đầu đối với môi trường giáo dục Wellspring.

Với slogan của trường “Thắp sáng niềm say mê cuộc sống” đã cho thấy sự quan tâm đặc biệt của nhà trường đối với mỗi cá thể học sinh, tôn trọng tuyệt đối “niềm say mê”, sở trường và nhân cách của từng cá nhân. Ở Wellspring, mỗi học sinh được coi là một chỉnh thể độc lập, chỉ so sánh với chính mình và được tạo điều kiện để phát huy hết những khả năng của mình, trở thành “phiên bản” tốt nhất của chính mình. 

Bởi vậy, tinh thần giáo dục khai phóng cùng với tôn chỉ hoạt động của nhà trường là sự kết hợp và lựa chọn chính xác và tạo sức mạnh của sự hợp nhất trong triết lý và tư tưởng đã bổ sung và định hướng mọi hoạt động giáo dục chung của nhà trường.

Tinh thần giáo dục khai phóng được thể hiện như thế nào

Tinh thần khai phóng được thể hiện rõ rệt qua từng giáo án, từng giờ dạy. Đối với các tiết học ở Wellspring, tinh thần kiến tạo được thể hiện rõ nét. Đó là bước phát triển sau của việc “lấy người học làm trung tâm”, ở đây người học được tự kiến tạo nên kiến thức của mình thông qua những phương pháp học tập được giáo viên tổ chức. Kiến thức lúc này không còn là đích đến, mà trở thành một trong những phương tiện được người học chuyển hóa thành các kỹ năng, thái độ và hành vi của bản thân. Từ đó, người học xây dựng được sự linh hoạt, chủ động trong những tình huống của cuộc sống.

 

Slide1

Không chỉ trong các tiết học, tinh thần khai phóng còn được thể hiện rõ rệt qua các hoạt động ngoại khóa của các bộ môn. Không đóng khung trong những bài thực hành, ở Wellspring học sinh được trải nghiệm nhiều hoạt động ngoại khóa trong các bộ môn, dưới nhiều khía cạnh khác nhau và được “đóng” nhiều vai khác nhau phù hợp với bản thân mình. Đây là những dịp quý giá giúp cho học sinh trau dồi được các kỹ năng mới, đồng thời phát triển, khám phá bản thân ở những kỹ năng thế mạnh.

 

Slide2

Wellspring luôn tự hào là ngôi trường mang tới nhiều đam mê cho mỗi học sinh trong từng hoạt động giáo dục. Các câu lạc bộ chính là nơi học sinh được chủ động tự thành lập, tự thực hiện và được chủ động trong các quyết định của mình. Hơn cả việc làm co-leader, ở Wellspring, học sinh được trao quyền làm người SÁNG LẬP – ĐIỀU HÀNH – PHÁT TRIỂN tất cả các hoạt động của mình.

Có thể kể đến:

  • Vivid city: CLB Nhảy nghệ thuật
  • Spirit of Writing: CLB Viết sáng tạo
  • Mây band: CLB Âm nhạc

Slide3

Một trích đoạn của Spirit of Writing cho thấy sự hứng khởi của học sinh với sân chơi tương đối “học thuật” này: “Trên tay bạn đang cầm là số đầu tiên của Spirit of Writing – một câu lạc bộ do học sinh tự lên ý tưởng, xây dựng và vận hành – phát triển. Số đầu tiên là sự chia sẻ tâm huyết của cộng đồng Wellspring – bao gồm cả thầy cô giáo và học sinh trường Trung học. Chúng tôi hi vọng bạn sẽ đọc số báo với đầy sự hứng khởi. Hi vọng những bài viết này sẽ khơi gợi bạn làm một điều gì đó hoàn toàn mới,có thể là một điều bạn chưa từng nghĩ đến. Những bài viết này có thể mang lại cho bạn nụ cười, cũng có thể khiến bạn rơi nước mắt…”

Thông qua sân chơi WITEACH, nhà trường hy vọng có thể nhân rộng những dự án, hoạt động mang tinh thần khai phóng thành công đến với nhiều giáo viên, để việc này trở thành tiềm thức, là tinh thần chung trong tất cả các hoạt động dạy và học hàng ngày. 


Tác giả bài viết: Cô Trịnh Phương Dung – Giáo viên trường THPT Wellspring.

Nguồn tham khảo:

  1. Trần Thế Công – “Các tư tưởng lớn từ các tác phẩm vĩ đại
  2. Giản Tư Trung – “Đúng việc”
  3. Website trường đại học Fulbright